Artykuły


Rzadka odmiana półtoraka z 1618 roku – SIGI III.

Czy warto przeglądać dokładnie nasz zbiór ?  Warto ! Poniżej jeden z przykładów .

Półtoraki należą do bardziej popularnych i najczęściej występujących monet na naszym rynku .

Mennictwo za czasów Zygmunta III Wazy to okres wzmożonego bicia monet na ziemiach Rzeczpospolitej .

Monety bito w dużych ilościach , przez to w wielu odmianach . Pamiętajmy , że poszczególne stemple służyły do produkcji jedynie  kilku , klikunastu tysięcy egzemplarzy .

Samych półtoraków skatalogowano ponad 1500 odmian . Składaja się na nie monety z różnych  roczników , różniące się legendami  , interpunkcją , herbami itp. Bito je w 3 mennicach : krakowskiej 1614-1618 , bydgoskiej 1617-1627  i wileńskiej 1619-1620 .

Do jednej z rzadszych odmian należy półtorak z mennicy bydgoskiej , opisany poniżej .

Kupiony wraz z innymi półtorakami w cenie odmiany popularnej . Dopiero po paru latach , po zeskanowaniu cyfrowym i analizie ,  dopatrzyłem się istotnej róznicy.

Od standardowego półtoraków różni się cyfrą rzymską „III”  zamiast „3” po napisie SIGI . Jest to bardzo rzadka odmiana , oceniana w katalogu Kopickiego na stopień R6 – 7-25 znanych egzemplarzy !

srebro : Ag  , waga : 1,46 g  , średnica : 20 mm , rant : gładki

awers  : ukoronowana , 5 polowa tarcza herbowa . herby : orzeł , pogoń oraz snopek Wazów . Na dole w tarczy cyfra 3 ozn. 3 półgrosze .

w otoku napis : SIGI . III D.G  (3) REX PMDL

rewers : Jabłko królewskie z napisem 24 , cyfra 18 ozn. roku wybicia 1618 r.

w otoku napis : *MONE*NO {herb SAS} REG * POLO *

herb SAS – herb podskarbiego wielkiego koronnego Mikołaja Daniłowicza 1616-1624

Do porównania „zwykła” odmiana półtoraka z 1618 r.

srebro : Ag  , waga : 1,56 g  , średnica : 20 mm , rant : gładki

awers : ukoronowana , 5 polowa tarcza herbowa . herby : orzeł , pogoń oraz snopek Wazów . Na dole w tarczy cyfra 3 ozn. 3 półgrosze

*SIGI *3*D*G (3)  REX*P*M*D*L*

rewersJabłko królewskie z napisem 24 , cyfra 18 ozn. roku wybicia 1618 r.

*MONETA NO {herb SAS} REG POLO*

herb SAS – herb podskarbiego wielkiego koronnego Mikołaja Daniłowicza 1616-1624

Imię króla w formie III spotykane jest na półtorakach bitych w mennicy litewskiej oraz na „grubszych” monetach tego władcy .

Stosowanie liczba 3 po  imieniu króla na większości półtoraków związana jest z ograniczonym miejscem , niewielkimi rozmiarami monet .

Co można było w XVII wieku za taka monetę kupić , niewiele . Monety te były niskiej próby srebra , mniejszej  niż 0,469 . Służyły w handlu przygranicznym . Dzięki swojej małej wartości , nie była zagrożona wywozem za granicę . Oznaczenie „24” sugeruje , że moneta jest warta 1/24 talara . Nie było to prawdą już w dniu pierwszej emisji.

Przykładowe zarobki ówczesnych pracowników : majster zarabiał około 12-15 takich monet dziennie . Wystarczało to na kupno najtańszych butów . Droższe kosztowały 4-5 x więcej .

Za monetę można było kupić odpowiednik dzisiejszej bułki .

Wniosek , przeglądajmy dokładnie nasze zbiory i tam mogą znajdować się nieodkryte , rzadkie skarby .

opracował DW